شاید مهم‌ترین پیام حج امروز همین باشد: این‌که ایمان، اگر از مسئولیت اجتماعی و حساسیت نسبت به رنج انسان‌ها جدا شود، به آیینی تهی بدل خواهد شد. در جهانی که تصاویر کودکان کشته‌شده در غزه هر روز منتشر می‌شود، سکوت دیگر صرفاً سکوت نیست؛ بلکه نوعی موضع‌گیری سیاسی و اخلاقی است.

آنچه امروز در رفتار آمریکا دیده می‌شود، تنها یک اختلاف تاکتیکی دربارهٔ ایران نیست؛ بلکه نشانه‌ای از تحول عمیق در ساختار قدرت جهانی است. ایالات متحده دیگر نمی‌تواند مانند گذشته صرفاً با اتکا به قدرت نظامی، نظم منطقه‌ای را مطابق خواست خود شکل دهد.

تکمیل کارهای ابتدایی سرک واخان و وصل‌شدن افغانستان به چین از طریق مسیر زمینی، یکی از مهم‌ترین تحولات زیربنایی در سال‌های اخیر به‌شمار می‌رود.

برخلاف بسیاری از ویروس‌های واگیردار، انتقال انسان به انسان در هانتا بسیار نادر است.

از همان ابتدای پیروزی ترامپ در دور دوم ریاست جمهوریش، او برنامه‌ی تلفیق الگوی پوتین-نتانیاهو را برای دوام قدرت خود در امریکا آغاز کرد. پوتین برای ترامپ نماد یک شخصیت کاریزماتیک هوشمند است که توانسته با زیرکی در بطن قانون اساسی روسیه، جایی برای تداوم قدرت خود باز کند و نتانیاهو برای ترامپ شخصیت بی پروای‌ست که بدون توجه به ساختارها و ارزشهای اخلاقی و حقوقی جهان، مسیرش را با لجاجت دنبال میکند.

آنچه در ماجرای ناوگان صمود رخ داد، تنها یک حادثه دریایی نیست، بلکه بخشی از یک روند بلندمدت است که در آن تقابل میان امنیت و انسانیت به شکل مداوم بازتولید می‌شود. هر بار این تقابل در قالبی جدید ظاهر می‌شود، اما ساختار اصلی آن تغییر نمی‌کند.

افغانستان در طول بیش از یک قرن، بارها به میدان رقابت قدرت‌های خارجی تبدیل شده است؛ رقابت‌هایی که اغلب فراتر از مرزهای جغرافیایی این کشور تعریف شده و پیامدهای آن در بافت اجتماعی و سیاسی جامعه باقی مانده است. از بازی‌های استعماری قرن نوزدهم تا حضور نظامی قرن بیست‌ویکم، این سرزمین نه‌تنها شاهد تغییرات سیاسی، بلکه تجربه‌گر دگرگونی‌های عمیق اجتماعی نیز بوده است.

در سطح افکار عمومی جهانی تصویر آمریکا به‌عنوان قدرتی بی‌رقیب تا حدی دچار تغییر شده است. افزایش تردید نسبت به مداخلات نظامی و رشد گرایش به چندجانبه‌گرایی، نشانه‌هایی از این تحول هستند.

کودتای هفتم ثور ۱۳۵۷، که در تاریخ معاصر افغانستان توسط چپی ها و کمونیستان و یا طرفداران آنها به عنوان انقلاب ثور شناخته می‌شود، تنها یک تغییر قدرت سیاسی نبود؛ بلکه نقطه عطفی بود که مسیر یک کشور را از روند تدریجی تحول به سوی یک چرخه طولانی از بی‌ثباتی و خشونت سوق داد.

افزایش ۳۹ درصدی انتقالات از طریق خط آهن هرات–خواف در سال ۱۴۰۴، تنها یک آمار خشک اقتصادی نیست؛ بلکه نشانه‌ای روشن از تغییر تدریجی در شریان‌های حیاتی اقتصاد افغانستان است.

حضور دو دهه‌ای ایالات متحده در افغانستان فقط به تغییر ساختارهای سیاسی و امنیتی این کشور محدود نماند، بلکه زندگی هزاران انسان را به تصمیم‌های سیاسی واشنگتن پیوند زد.

اما نامه‌نوشتن به ملانیا ترامپ برای نجات زنان افغانستان، بیشتر شبیه پناه بردن به ویترینی براق است تا تکیه بر یک تکیه‌گاه واقعی؛ ویترینی که پشت آن، تاریخچه‌ای از قدرت، رسوایی و استفاده ابزاری از مفاهیم انسانی پنهان شده است.

 افغانستان می‌تواند دوباره به نقطه تلاقی کاروان‌های تجاری مدرن تبدیل شود، با این تفاوت که این‌بار زیرساخت‌های پیشرفته جایگزین مسیرهای سنتی خواهند شد. این تحول می‌تواند نقش افغانستان را در اقتصاد منطقه‌ای به‌طور بنیادین تغییر دهد.

یکی از دلایل مهم این وضعیت، تغییر معادلات قدرت در میدان واقعی است. توان بازدارندگی ایران در سال‌های اخیر به سطحی رسیده که هرگونه اقدام مستقیم نظامی را با هزینه‌های بالا و پیامدهای غیرقابل پیش‌بینی مواجه می‌کند.

تجربه‌های گذشته نشان داده‌اند که ابزارهای نظامی و محدودکننده به تنهایی قادر به مدیریت بحران‌های پیچیده منطقه‌ای نیستند و در بسیاری موارد خود به بخشی از مسئله تبدیل می‌شوند. بر همین اساس، تنها راه کاهش پایدار تنش در چنین منطقه حساسی، بازگشت به مسیرهای دیپلماتیک و ایجاد سازوکارهای چندجانبه بدون زیاده خواهی و سلطه جویی برای مدیریت اختلافات است.

گزینه جنگ برای واشنگتن بیشتر یک تهدید نظری باقی بماند تا یک ابزار عملی قابل اجرا زیرا عملا برگ برنده‌ای در برابر ایران ندارد و تنگه‌‌ای هرمز به که گلوگاه تجارت جهانی است هم‌چنان بسته است.

در شرایطی که منطقه با تنش‌های پیچیده و رقابت‌های قدرت‌های بزرگ مواجه است، خبر حضور همزمان ایران و آمریکا برای مذاکره در پاکستان، توجه گسترده‌ای را در سطح منطقه و جهان برانگیخته است. این مذاکرات نه تنها از منظر سیاسی، بلکه از نگاه راهبردی نیز دارای اهمیت عمیق است، زیرا نشان‌دهنده تغییر موازنه‌ها و پذیرش واقعیت‌های جدید در میدان و دیپلماسی می‌باشد.

در حالی که انتظار می‌رفت این آتش‌بس زمینه‌ای برای کاهش تنش‌ها و حرکت به‌سوی ثبات نسبی فراهم کند، آغاز حملات گسترده اسرائیل به لبنان، این امیدها را به‌سرعت با تردید مواجه کرد.

صریح باید گفت: میان ایرانیانی که از مداخلهٔ خارجی حمایت می‌کنند و افغان‌هایی که از تجاوز امریکا بر افغانستان دفاع کردند، تفاوت معناداری وجود ندارد؛ هر دو در یک صف قرار می‌گیرند: صف توجیه‌کنندگان مداخلهٔ خارجی علیه استقلال ملت‌ها.

به نظر می‌رسد ایران این‌بار رویکردی متفاوت نسبت به گذشته اتخاذ کرده است. برخلاف موارد پیشین که آتش‌بس‌های محدود و مقطعی می‌توانستند به کاهش موقت تنش‌ها منجر شوند، اکنون تهران به دنبال یک چارچوب گسترده‌تر است که تمامی جبهات درگیر، از جمله حزب‌الله لبنان و حماس را نیز در بر بگیرد.