هرات، فراه و نیمروز در کانون همکاری‌های ترانزیتی ایران
در پی افزایش سطح تنش در منطقه، یک آتش‌بس موقت ۱۵ روزه میان ایالات متحده آمریکا، ایران و اسرائیل در نهایت ایجاد شد؛ توافقی که هدف آن کاهش فوری تنش‌ها و آغاز گفتگوها عنوان شده است.
در همین چارچوب، به نظر می‌رسد ایران این‌بار رویکردی متفاوت نسبت به گذشته اتخاذ کرده است. برخلاف موارد پیشین که آتش‌بس‌های محدود و مقطعی می‌توانستند به کاهش موقت تنش‌ها منجر شوند، اکنون تهران به دنبال یک چارچوب گسترده‌تر است که تمامی جبهات درگیر، از جمله حزب‌الله لبنان و حماس را نیز در بر بگیرد.
یکی از دلایل اصلی این تغییر رویکرد، تجربه‌های پیشین از آتش‌بس‌های محدود است؛ جایی که توقف درگیری در یک جبهه، همزمان با تشدید فشار بر سایر متحدان منطقه‌ای ایران همراه بوده است.
از نگاه تهران، چنین الگوهایی عملاً به تضعیف محور هم‌پیمانانش منجر شده و توازن میدانی را به ضرر آن تغییر داده است.
بر همین اساس، ایران به‌دنبال آن است که هرگونه آتش‌بس، «همه‌شمول» باشد؛ به این معنا که نه‌تنها درگیری مستقیم با خود ایران متوقف شود، بلکه حملات علیه زیرساخت‌ها و نیروهای هم‌پیمانش در منطقه نیز پایان یابد.
در غیر این صورت، پذیرش یک آتش‌بس محدود می‌تواند به ایجاد خلأیی منجر شود که در آن، طرف مقابل فرصت بازآرایی و افزایش فشار بر دیگر جبهه‌ها را پیدا کند.
از سوی دیگر، نگرانی تهران نسبت به نقش ایالات متحده آمریکا در این میان نیز قابل توجه است. این نگرانی وجود دارد که آتش‌بس‌های موقت، به‌عنوان فرصتی برای بازسازی توان نظامی و برنامه‌ریزی برای مراحل بعدی درگیری مورد استفاده قرار گیرد؛ در حالی که همزمان، فشارها بر گروه‌های مقاومت ادامه داشته باشد.
در چنین شرایطی، ایران تلاش می‌کند تا با ورود مستقیم‌تر به معادلات، نوعی هم‌راستایی عملیاتی و سیاسی با متحدان خود ایجاد کند.
این رویکرد نشان می‌دهد که تهران دیگر تمایلی ندارد میان امنیت خود و امنیت متحدانش تفکیک قائل شود و هرگونه توافق را به‌صورت جزیره‌ای بپذیرد.
در نهایت، می‌توان گفت که راهبرد فعلی ایران بر یک دوگانه استوار است: یا دستیابی به یک آتش‌بس فراگیر که بتواند سطح تنش را در کل منطقه کاهش دهد، یا ادامه مسیر تقابل در کنار متحدان تا تغییر موازنه به نفع خود.
این رویکرد نشان‌دهنده آن است که تحولات کنونی، صرفاً یک بحران مقطعی نیست، بلکه بخشی از یک بازتعریف گسترده‌تر در قواعد درگیری و معادلات منطقه‌ای به شمار می‌رود.
دیدگاهتان را بنویسید