اهانت به قرآن از سوی حامی تندرو دونالد ترامپ
در جغرافیای پیچیده و کوهستانی جنوب لبنان، برخی ارتفاعات فراتر از ارزش جغرافیایی خود، به نقاطی با اهمیت سیاسی و امنیتی تبدیل شدهاند.
ارتفاعات علیالطاهر در نزدیکی نبطیه از جمله مناطقی است که موقعیت آن در میان محورهای ارتباطی و مناطق مرتفع جنوب لبنان، به آن جایگاهی ویژه در معادلات امنیتی این منطقه داده است.
اهمیت این ارتفاعات را نمیتوان تنها در کنترل یک قطعه زمین خلاصه کرد؛ بلکه جایگاه آن در چشمانداز منطقه، نزدیکی به نبطیه، ارتباط با مجموعه ارتفاعات جنوب و قرارگرفتن در فضای حساس میان رود لیتانی و مرزهای شمالی فلسطین اشغالی، سبب شده است که علیالطاهر در تحلیلهای مربوط به امنیت جنوب لبنان مورد توجه قرار گیرد.
چند نکته، اهمیت این منطقه را بهتر نشان میدهد:
۱. موقعیت جغرافیایی و نقش ارتفاعات
ارتفاعات علیالطاهر در محدوده نبطیه و در میان مجموعهای از مناطق مرتفع جنوب لبنان قرار گرفته است. ویژگی اصلی چنین مناطقی، برخورداری از اشراف طبیعی بر بخشهایی از محیط پیرامون و نقش آنها در شکلدهی به جغرافیای امنیتی منطقه است.
در جنوب لبنان، جغرافیای کوهستانی و پراکندگی شهرها و روستاها باعث شده است که ارتفاعات مهم، همواره بخشی از محاسبات امنیتی طرفهای درگیر باشند.
از این منظر، علیالطاهر را میتوان بخشی از کمربند ارتفاعی دانست که پیرامون نبطیه و مناطق جنوبی آن شکل گرفته است.
اهمیت این موقعیت زمانی بیشتر میشود که آن را در کنار سابقه طولانی درگیریهای نظامی در جنوب لبنان قرار دهیم؛ منطقهای که طی دهههای گذشته شاهد حضور و تحرک نیروهای مختلف و تغییرات مکرر در وضعیت امنیتی بوده است.
۲. اهمیت علیالطاهر برای حزبالله
برای حزبالله، ارتفاعات جنوب لبنان بخشی از محیط جغرافیایی است که در آن مفهوم «عمق دفاعی» اهمیت پیدا میکند. حفظ حضور و نفوذ در چنین مناطقی، از منظر این حزب، با توانایی حفظ پیوستگی جغرافیایی و جلوگیری از گسترش نفوذ رقیب ارتباط دارد.
از این منظر، علیالطاهر تنها یک ارتفاع نیست؛ بلکه بخشی از مجموعهای از نقاطی است که میتواند در برداشت حزبالله از امنیت نبطیه و مناطق اطراف آن اهمیت داشته باشد.
همچنین حفظ چنین مناطقی از نظر سیاسی میتواند نمادی از جلوگیری از بازگشت وضعیتهایی باشد که در گذشته با حضور نظامی اسرائیل در جنوب لبنان و ایجاد مناطق حائل همراه بود.
بنابراین، ارزش این ارتفاعات برای حزبالله را میتوان در سه سطح بررسی کرد:
سطح جغرافیایی: حفظ عمق و پیوستگی مناطق جنوبی؛
سطح امنیتی: جلوگیری از تغییر موازنه در محیط پیرامونی نبطیه؛
سطح سیاسی: جلوگیری از تثبیت دوباره ترتیباتی که به گسترش حضور نظامی اسرائیل در جنوب لبنان منجر شود.
۳. اهمیت این منطقه برای اسرائیل
در سوی دیگر، ارتفاعات جنوب لبنان از منظر اسرائیل نیز بخشی از معادله امنیت مرزهای شمالی به شمار میرود.
حضور حزبالله در این ارتفاع باعث شده که شهرکهای شمالی اسرائیل مستقیما زیر تیر رس پهبادهای نیروهای این گروه قرار داشته باشد و باعث میشود حزبالله عملا دست برتر را در میدان جنگ داشته باشد؛ چیزی که در سه سال اخیر به خوبی مشاهده شد. تاجایی که بیشتر شهرکهای شمال اسرائیل خالی از سکنه شده بودند.
۴. نبطیه؛ حلقه اتصال جغرافیا و سیاست
یکی از دلایل اهمیت علیالطاهر، ارتباط آن با حوزه جغرافیایی نبطیه است. نبطیه از مراکز مهم جنوب لبنان محسوب میشود و هرگونه تحول امنیتی در ارتفاعات پیرامونی آن میتواند بر برداشت عمومی از امنیت منطقه تأثیر بگذارد.
در واقع، اهمیت این ارتفاعات زمانی بهتر درک میشود که آن را جدا از نبطیه و سایر مناطق جنوبی بررسی نکنیم. ارتفاعات، شهرها، روستاها و مسیرهای ارتباطی جنوب لبنان در کنار یکدیگر یک منظومه جغرافیایی را تشکیل میدهند که تغییر در یکی از اجزای آن میتواند پیامدهای سیاسی و امنیتی گستردهتری داشته باشد.
۵. تجربه تاریخی جنوب لبنان
جنوب لبنان در چند دهه گذشته بارها شاهد تغییر خطوط تماس و حضور نیروهای نظامی بوده است. خروج اسرائیل از بخش عمده جنوب لبنان در درگیریها با حزبالله در سال ۲۰۰۰، جنگ ۲۰۰۶ و درگیریهای سالهای اخیر، همگی نشان دادهاند که جغرافیای این منطقه تا چه اندازه با معادلات سیاسی گره خورده است.
به همین دلیل، هرگاه بحث کنترل یا حضور نظامی در یک ارتفاع مهم مطرح میشود، موضوع تنها به شرایط همان مقطع محدود نمیماند؛ بلکه خاطره تاریخی اشغال، مقاومت، عقبنشینی و ترتیبات امنیتی پس از آن نیز در تحلیلها وارد میشود.
علیالطاهر نیز در چنین بستری اهمیت پیدا میکند؛ یعنی جایی که یک موقعیت جغرافیایی میتواند حامل پیام تاریخی و سیاسی نیز باشد.
۶. از اهمیت میدانی تا اهرم سیاسی
یکی از مهمترین ویژگیهای ارتفاعات جنوب لبنان این است که ارزش آنها میتواند از سطح میدان به میز مذاکره منتقل شود.
اگر یک طرف بتواند حضور یا نفوذ خود را در نقاط مرتفع تثبیت کند، ممکن است این وضعیت را به عنوان بخشی از دستاوردهای خود در مذاکرات امنیتی مطرح کند.
در مقابل، طرف دیگر تلاش خواهد کرد از تثبیت چنین وضعیتی جلوگیری کند تا تغییرات میدانی به واقعیتی دائمی تبدیل نشود.
از همین رو، مسئله ارتفاعات علیالطاهر را باید بخشی از یک معادله بزرگتر دانست؛ معادلهای که در آن زمین، امنیت مرزی، بازدارندگی، افکار عمومی و مذاکرات سیاسی به یکدیگر پیوند خوردهاند.
جمعبندی تحلیلی
الف. علیالطاهر بیش از یک ارتفاع جغرافیایی است: اهمیت این منطقه از موقعیت آن در مجموعه ارتفاعات جنوب لبنان و ارتباطش با حوزه نبطیه ناشی میشود و به همین دلیل در محاسبات امنیتی منطقه مورد توجه قرار میگیرد.
ج. ارزش واقعی در پیوند میدان و سیاست است: تجربه جنوب لبنان نشان داده است که دستاوردهای میدانی میتوانند بر مذاکرات سیاسی و ترتیبات امنیتی آینده اثر بگذارند. کنترول حزبالله بر این ارتفاع باعث میشود همچنان دست برتر میدان علیه رژیم صهیونیستی را داشته باشد و جلوی پیشروی اسرائیل در عمق خاک لبنان را بگیرد.
حزبالله در این منطقه نفوذ راهبردی دارد و طی دو سال اخیر با استفاده از این موقعیتها ضربات سنگینی به اسرائیل وارد کرده است.
دیدگاهتان را بنویسید