قضیه وزارت عدلیه و حوزه خاتمالنبیین(ص)؛ چرا حل اختلاف از خود اختلاف مهمتر است؟
هوا نخستین نیاز زندگی است؛ اما چیزی که انسان هر لحظه و بدون توجه از آن استفاده میکند، در بسیاری از نقاط جهان به یکی از جدیترین تهدیدهای سلامت عمومی تبدیل شده است. به همین دلیل، هفتم سپتامبر هر سال به عنوان «روز جهانی هوای پاک برای آسمان آبی» گرامی داشته میشود؛ روزی که هدف آن افزایش آگاهی عمومی درباره پیامدهای آلودگی هوا و تشویق کشورها به اتخاذ اقدامات عملی برای حفاظت از کیفیت هوا است.
این مناسبت در سال ۲۰۱۹ از سوی مجمع عمومی سازمان ملل متحد تعیین شد و نخستین مراسم آن در هفتم سپتامبر ۲۰۲۰ برگزار شد. ایجاد این روز نتیجه افزایش نگرانیهای جهانی درباره آلودگی هوا و تأثیر آن بر سلامت انسان، محیط زیست و تغییرات اقلیمی بود. سازمان ملل متحد برنامه محیط زیست این سازمان را مسئول تسهیل فعالیتهای مرتبط با این مناسبت قرار داده است.
آلودگی هوا تنها به دود قابل مشاهده از کارخانهها، موترها یا سوختهای فسیلی محدود نمیشود. ذرات معلق ریز، گازهای آلاینده و ازن سطح زمین میتوانند بدون آنکه همیشه با چشم دیده شوند، وارد دستگاه تنفسی انسان شوند و سلامت افراد را تهدید کنند. بر اساس گزارش برنامه محیط زیست سازمان ملل، آلودگی هوا هر سال با میلیونها مرگ زودرس در جهان ارتباط دارد و یکی از بزرگترین تهدیدهای محیطزیستی برای سلامت انسان به شمار میرود.
اهمیت هوای پاک تنها به سلامت انسان خلاصه نمیشود. کیفیت هوا با سلامت گیاهان، منابع طبیعی، محصولات زراعتی، اکوسیستمها و حتی تغییرات اقلیمی ارتباط مستقیم دارد. بسیاری از آلایندههایی که وارد جو میشوند، همزمان در گرمشدن زمین نیز نقش دارند. از این رو، مبارزه با آلودگی هوا در واقع بخشی از مبارزه گستردهتر برای حفاظت از محیط زیست و کاهش پیامدهای تغییرات اقلیمی است.
افغانستان و تاثیرپذیری از هوای آلوده
افغانستان نیز از پیامدهای آلودگی هوا و تخریب محیط زیست مصون نیست. افزایش جمعیت شهرها، استفاده از سوختهای آلاینده برای گرمایش و پختوپز، وسایط نقلیه فرسوده، گردوغبار، سوزاندن زباله و کاهش پوشش سبز از عواملی هستند که میتوانند کیفیت هوای شهرها را کاهش دهند. برنامه محیط زیست سازمان ملل نیز در گذشته مجموعهای از سیاستها و عوامل مؤثر بر کیفیت هوای افغانستان را بررسی کرده است.
در افغانستان، حفاظت از محیط زیست نباید موضوعی تجملی یا مربوط به کشورهای ثروتمند تلقی شود. در کشوری که بخش بزرگی از مردم با مشکلات اقتصادی، کمبود انرژی و آسیبپذیری در برابر تغییرات اقلیمی روبهرو هستند، سلامت محیط زیست مستقیماً با کیفیت زندگی مردم ارتباط دارد. هوای آلوده، آب آلوده و از بین رفتن پوشش گیاهی در نهایت هزینههای بیشتری را بر خانوادهها و جامعه تحمیل میکند.
حفاظت از هوای پاک نیازمند اقدام همزمان دولت، بخش خصوصی و مردم است. توسعه ترانسپورت عمومی، استفاده از انرژیهای پاک، کاهش مصرف سوختهای آلاینده، مدیریت درست زبالهها، جلوگیری از سوزاندن زباله در فضای باز و افزایش فضای سبز شهری از جمله اقداماتی است که میتواند در کاهش آلودگی نقش داشته باشد.
اما مسئولیت حفاظت از محیط زیست تنها بر دوش دولتها نیست. شهروندان نیز میتوانند با کاهش استفاده غیرضروری از موترهای شخصی، جلوگیری از سوزاندن زباله، مصرف درست انرژی، کاشت و نگهداری درختان و توجه به پاکیزگی محیط زندگی خود سهمی در بهبود کیفیت هوا داشته باشند. اقدامات کوچک زمانی اثر بزرگ پیدا میکنند که به یک فرهنگ عمومی تبدیل شوند و میلیونها نفر در زندگی روزمره خود به آن پایبند باشند.
افغانستان به دلیل موقعیت جغرافیایی، آسیبپذیری در برابر خشکسالی، تغییرات اقلیمی و کاهش منابع طبیعی، بیش از گذشته به سیاستهای جدی محیط زیستی نیاز دارد. حفاظت از جنگلات، جلوگیری از تخریب پوشش گیاهی، توسعه فضای سبز و افزایش آگاهی عمومی درباره پیامدهای آلودگی میتواند بخشی از این مسیر باشد. هوای پاک، آب سالم و طبیعت حفاظتشده سرمایههایی هستند که اگر امروز از آنها مراقبت نشود، بازگرداندنشان در آینده بسیار دشوار خواهد بود.
روز جهانی هوای پاک در نهایت یک یادآوری ساده اما مهم است: هوایی که امروز تنفس میکنیم، تنها متعلق به نسل ما نیست. نسلهای آینده نیز حق دارند آسمانی آبی و محیط زیستی سالم داشته باشند. برای افغانستان، حفاظت از هوای پاک باید بخشی از نگاه بلندمدت به توسعه و سلامت جامعه باشد؛ زیرا محیط زیست سالم نه یک امتیاز، بلکه یکی از پایههای زندگی سالم، اقتصاد پایدار و آیندهای امن برای مردم این کشور است.
دیدگاهتان را بنویسید