بیست سال حضور امریکا در افغانستان؛ حضوری که میراث آن ویرانی و فقر برای افغانها بود
امروز، دوشنبه ۳۱ آگست، پنجمین سالگرد پایان حضور نظامی ۲۰ ساله امریکا و متحدانش در افغانستان است؛ حضوری که در اکتوبر ۲۰۰۱ با شعار مبارزه با تروریسم آغاز شد و در ۳۱ آگست ۲۰۲۱ با خروج آخرین سرباز امریکایی از میدان هوایی کابل پایان یافت.
دو دهه جنگ و حضور نظامی غرب، افغانستان را با هزاران قربانی، میلیونها انسان آسیبدیده، زیرساختهای فرسوده و مشکلات عمیق اقتصادی و اجتماعی روبهرو کرد؛ میراثی که نشان میدهد این حضور بیش از آنکه امنیت و ثبات پایدار به همراه داشته باشد، ویرانی و بیثباتی برجای گذاشت.
امریکا پس از حملات ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ وارد افغانستان شد. بهدنبال آن، شماری از کشورهای عضو ناتو و متحدان امریکا نیز نیروهای نظامی خود را به افغانستان فرستادند.
در سالهای نخست، حکومت جدید در کابل شکل گرفت و میلیاردها دالر برای بازسازی، ایجاد نهادهای دولتی، آموزش نیروهای امنیتی و توسعه اقتصادی هزینه شد.
با این حال، جنگ در افغانستان پایان نیافت. در مناطق مختلف کشور، حملات مسلحانه، بمبارانها، عملیاتهای شبانه و درگیریهای زمینی ادامه داشت.
روستاها و مناطق مسکونی در مواردی شاهد عملیاتهای نظامی بودند آمریکا در مناطق غیرنظامی از بمبهای مادر و کثیف استفاده کرد که نسبتا بیپیشینه در سطح جهانی بود.
در طول این دو دهه، هزاران غیرنظامی افغان کشته و زخمی شدند.
علاوه بر تلفات انسانی، میلیونها شهروند مجبور به ترک خانههای خود شدند و شمار زیادی از خانوادهها سالها در شرایط ناامن و بیثبات زندگی کردند.
گزارشهای مختلف نیز از نقض حقوق بشر و جنایات جنگی از سوی طرفهای مختلف جنگ حکایت داشت. خیلی از جنایتها از سوی نهادهای غربی در همین روزها پرده برداشته میشود ولی همچنان کشورهای غربی و نهادهای نطامی این کشورها پاسخگو نیستند.
یکی از پیامدهای مهم این دوره، وابستگی شدید ساختار اقتصادی و سیاسی افغانستان به کمکهای خارجی بود.
با وجود سرمایهگذاریهای گسترده، اقتصاد کشور نتوانست به یک اقتصاد مستقل و پایدار تبدیل شود. بیکاری، فقر و مهاجرت گسترده همچنان از مشکلات اصلی جامعه باقی ماند و فساد اداری نیز به یکی از چالشهای جدی حکومت تبدیل شد.
در بخش امنیتی نیز نتیجه بیست سال حضور نظامی غرب با اهداف اعلامشده فاصله زیادی داشت. نیروهای امنیتی افغانستان با حمایت مالی و نظامی امریکا و متحدانش آموزش دیدند و تجهیز شدند، اما پس از آغاز خروج نیروهای خارجی، ساختار امنیتی و سیاسی حکومت پیشین با سرعت فروپاشید و امارت اسلامی در آگست ۲۰۲۱ کنترل کابل و سراسر کشور را در دست گرفت.
خروج نیروهای امریکایی در ۳۱ آگست ۲۰۲۱، پایان طولانیترین جنگ خارجی امریکا بود؛ اما تصاویر آشفته میدان هوایی کابل در روزهای پایانی حضور نیروهای خارجی، برای بسیاری از افغانها نمادی از پایان یک دوره پرهزینه و آغاز مرحلهای تازه بود.
امروز، پنج سال پس از خروج امریکا، افغانستان همچنان با پیامدهای اقتصادی و اجتماعی چندین دهه جنگ دستوپنجه نرم میکند.
زیرساختهایی که در جریان جنگ آسیب دیدهاند، خانوادههایی که عزیزان خود را از دست دادهاند، نسلی که با ناامنی و مهاجرت بزرگ شده و اقتصادی که سالها به کمک خارجی وابسته بوده است، بخشی از میراث این دوره به شمار میرود.
برای بسیاری از افغانها، پاسخ روشن است. آنان بیست سال حضور نظامی امریکا و متحدانش را دورهای میدانند که با وجود وعدههای امنیت، توسعه و دموکراسی، در نهایت با جنگ، تلفات، آوارگی، فقر و ویرانی گسترده پایان یافت.
خروج نیروهای خارجی شاید پایان حضور نظامی امریکا در افغانستان بود، اما آثار و پیامدهای آن جنگ هنوز در زندگی میلیونها افغان دیده میشود.
دیدگاهتان را بنویسید