جهش ترانزیت افغانستان از گمرک ابونصر فراهی
روز جهانی میراث دیداری و شنیداری، فرصتی برای توجه به ارزش فیلم‌ها، عکس‌ها، برنامه‌های رادیویی و تلویزیونی، اسناد صوتی و تصویری و دیگر آثاری است که بخش مهمی از حافظه تاریخی و فرهنگی جوامع بشری را تشکیل می‌دهند.
این آثار تنها ابزار ثبت رویدادها نیستند، بلکه روایتگر زندگی مردم، تحولات اجتماعی، جنگ‌ها، صلح‌ها، سنت‌ها و میراث فرهنگی ملت‌ها به شمار می‌روند.
این روز هر سال در ۲۷ اکتبر، برابر با ۵ عقرب، گرامی داشته می‌شود.
سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی ملل متحد (یونسکو) با تعیین این مناسبت، بر ضرورت حفاظت از میراث دیداری و شنیداری و انتقال آن به نسل‌های آینده تأکید کرده است.
میراثی که با گذشت زمان خاموش می‌شود
بخش بزرگی از تاریخ معاصر جهان نه در کتاب‌ها، بلکه در نوارهای صوتی، فیلم‌های قدیمی، عکس‌ها، برنامه‌های رادیویی، گزارش‌های تلویزیونی و مصاحبه‌هایی ثبت شده است که هرکدام می‌توانند اطلاعات ارزشمندی درباره گذشته ارائه کنند.
صدای یک شخصیت تاریخی، تصویر یک رویداد مهم، گزارش یک خبرنگار از میدان جنگ یا فیلمی از آیین‌های سنتی یک جامعه، ممکن است تنها سند باقی‌مانده از بخشی از تاریخ باشد. از همین رو، نابودی این آثار می‌تواند به معنای از دست رفتن بخشی از حافظه جمعی بشر باشد.
با این حال، بسیاری از اسناد دیداری و شنیداری در معرض خطر قرار دارند.
فرسودگی نوارهای مغناطیسی، آسیب‌های فیزیکی، رطوبت، گرما، جنگ‌ها، حوادث طبیعی و نبود امکانات مناسب برای نگهداری، از جمله عواملی‌اند که بقای این میراث را تهدید می‌کنند.
افزون بر این، تغییر فناوری و از کار افتادن دستگاه‌های قدیمی پخش و ثبت، دسترسی به شماری از این آثار را دشوار ساخته است.
افغانستان؛ گنجینه‌ای از خاطرات ثبت‌شده
افغانستان نیز از جمله کشورهایی است که میراث دیداری و شنیداری آن، بخش مهمی از تاریخ سیاسی، اجتماعی و فرهنگی این سرزمین را در خود جای داده است.
عکس‌های تاریخی شهرها، فیلم‌های مربوط به زندگی مردم، نوارهای صوتی سخنرانی‌ها، برنامه‌های رادیویی و تلویزیونی و گزارش‌های خبرنگاران از رویدادهای مهم، هرکدام تصویری از دوره‌های مختلف زندگی مردم افغانستان ارائه می‌کنند.
در کشوری که دهه‌ها جنگ و بحران را تجربه کرده است، نگهداری این اسناد اهمیت بیشتری دارد. بسیاری از تصاویر و صداهای ثبت‌شده، روایت‌هایی از زندگی روزمره مردم، آسیب‌های جنگ، مهاجرت، تحولات اجتماعی و تلاش شهروندان برای ساختن آینده‌ای بهتر را در خود حفظ کرده‌اند.
از دست رفتن چنین آثاری، تنها نابودی چند عکس یا نوار قدیمی نیست؛ بلکه ممکن است فرصت نسل‌های آینده برای شناخت دقیق‌تر گذشته و بررسی مستقل رویدادهای تاریخی را نیز محدود کند.
فناوری؛ فرصتی برای حفظ میراث
پیشرفت فناوری دیجیتال، امکان تازه‌ای برای حفاظت از این میراث فراهم کرده است.
تبدیل نوارهای صوتی و تصویری به فایل‌های دیجیتال، اسکن عکس‌ها و اسناد قدیمی، ایجاد آرشیف‌های الکترونیکی و تهیه نسخه‌های پشتیبان می‌تواند خطر نابودی بسیاری از آثار را کاهش دهد.
با این حال، دیجیتالی‌سازی به‌تنهایی کافی نیست.
این اسناد به فهرست‌بندی دقیق، ثبت تاریخ و محل تهیه، شناسایی افراد حاضر در تصاویر، رعایت حقوق صاحبان آثار و نگهداری امن نیاز دارند. همچنین، دسترسی پژوهشگران و عموم مردم به این منابع باید با رعایت حریم خصوصی و ملاحظات اخلاقی فراهم شود.
در این مسیر، رسانه‌ها، آرشیف‌های ملی، کتابخانه‌ها، دانشگاه‌ها و نهادهای فرهنگی می‌توانند نقش مهمی ایفا کنند.
مسئولیت مشترک در برابر تاریخ
روز جهانی میراث دیداری و شنیداری یادآوری می‌کند که تاریخ تنها در کتاب‌ها و نوشته‌ها خلاصه نمی‌شود؛ گاهی یک عکس، چند ثانیه فیلم یا صدای ضبط‌شده یک شاهد عینی می‌تواند روایتی را زنده نگه دارد که در هیچ سند دیگری ثبت نشده است.
دیدگاهتان را بنویسید