یمن ادعای عربستان درباره سرنگونی پهپاد در مدینه را رد کرد
علاءالدین، یکی از دهات تاریخی چهاردهی کابل، در گذر زمان از قریه‌ای با باغ‌ها و زمین‌های زراعتی به محله‌ای پرجمعیت تبدیل شده است؛ ساحه‌ای که تاریخ، خاطرات جنگ و زندگی نسل‌های مختلف کابلی‌ها را در خود جای داده است.
اگر از مرکز کابل به سوی جنوب‌غرب بروی، جاده دارالامان را دنبال کنی و به سه‌راه علاءالدین برسی، وارد ناحیه ششم شهر شده‌ای؛ جایی در ارتفاع نزدیک به یک‌هزار و ۸۰۰ متر از سطح دریا، در امتداد وادی‌ای که کابل قدیم را به چهاردهی پیوند می‌دهد. علاءالدین امروز محله‌ای پرجنب‌وجوش است؛ با جاده‌های منظم، دکان‌ها، مسجدها و خانه‌هایی که تا دوردست‌ها امتداد یافته‌اند. با این حال، نام این محله هنوز یادگار روزگار دهات قدیمی کابل است.
نام «چهاردهی» به دوره تیمورشاه درانی برمی‌گردد. در یک روایت، چهار ده اصلی این حوزه ده‌مزنگ، ده‌بوری، ده‌دانا و ده‌مراد بوده‌اند؛ ده‌مرادی که امروز با نام علاءالدین شناخته می‌شود. در روایت دیگری، از ده‌دانا، ده‌مرادخان، ده‌قلندر و ده‌سیدان به‌عنوان دهات تشکیل‌دهنده چهاردهی یاد شده است. با وجود تفاوت این روایت‌ها، علاءالدین از بخش‌های قدیمی چهاردهی به شمار می‌رود؛ دهی که در گذشته، در میان باغ‌ها، کاریزها و زمین‌های زراعتی قرار داشت و زندگی باشندگانش با زمین و آب پیوندی نزدیک داشت.
چهاردهی به‌دلیل خاک حاصل‌خیز و آب‌وهوای معتدل، از مناطق مهم تأمین سبزی و لبنیات شهر کابل بود. دهات این حوزه، از جمله علاءالدین، روزگاری قریه‌هایی با دیوارهای گلی و باغ‌های میوه بودند؛ جاهایی که شاهان و بزرگان در فصل تابستان برای تفریح و استراحت به آن‌ها می‌آمدند. در همین حوزه، بناهای مهمی ساخته شدند که نام‌شان هنوز با تاریخ کابل پیوند دارد؛ از جمله قصر دارالامان، قصر تاج‌بیک، قصر چهل‌ستون و باغ بابر.
در دهه ۱۹۲۰ میلادی، امان‌الله خان تلاش کرد مرکز توسعه شهری کابل را به سوی غرب انتقال دهد و در منطقه دارالامان، در نزدیکی علاءالدین، شهری نو با سرک‌های مستقیم، معماری اروپایی و ساختمان‌های مدرن بسازد. این طرح هرگز به‌طور کامل عملی نشد، اما راه دارالامان و ساختمان‌های آن باقی ماندند و به‌تدریج بر مسیر تحول علاءالدین نیز تأثیر گذاشتند. ده قدیمی کم‌کم چهره شهری به خود گرفت و از دهه ۱۹۵۰ به بعد، ساخت‌وساز در این ساحه گسترش یافت؛ سرک‌های تازه ایجاد شدند و خانه‌های جدید در کنار خانه‌های قدیمی شکل گرفتند.
امروز علاءالدین در کنار کارته سه، دارالامان، قلعه شهادا و قلعه وزیر، یکی از ساحات شناخته‌شده غرب کابل است. موزیم ملی افغانستان و قصر تاج‌بیک نیز در نزدیکی این منطقه قرار دارند و مسجد بزرگ خاتم‌النبیین از دیگر بناهای مهم این حوزه به شمار می‌رود. سه‌راه علاءالدین، با مسجد فاطمه‌الزهرا در کنار آن، یکی از نشانه‌های شناخته‌شده این محله است. در کارته سه، بیشتر باشندگان را هزاره‌ها تشکیل می‌دهند، در حالی که در اطراف دارالامان و بخش‌های دیگر، ترکیب متنوع‌تری از باشندگان زندگی می‌کنند؛ مردمی که در کنار تفاوت‌های‌شان، سال‌ها در همسایگی و همزیستی با یکدیگر زندگی کرده‌اند.
علاءالدین در حافظه اجتماعی کابل، با نام دیگری نیز شناخته می‌شود: یتیم‌خانه علاءالدین. در سال‌های جنگ و پس از آن، صدها کودک در این مرکز سرپناه یافتند؛ کودکانی که بسیاری از آن‌ها لزوماً یتیم نبودند، اما فقر و ناتوانی خانواده‌ها در تأمین هزینه‌های زندگی، آن‌ها را به این‌جا کشانده بود. به همین دلیل، نام علاءالدین برای بسیاری از کابلی‌ها تنها یادآور یک محله نیست، بلکه با خاطراتی از رنج، فقر و تلاش برای فراهم‌کردن زندگی بهتر برای کودکان نیز پیوند خورده است.
جنگ‌های داخلی کابل، علاءالدین را نیز از آسیب در امان نگذاشت. ساختمان‌های اطراف جاده دارالامان به‌شدت صدمه دیدند و این محله، مانند بسیاری از مناطق غرب کابل، روزهای دشواری را پشت سر گذاشت. با این همه، زندگی به‌تدریج به کوچه‌های آن بازگشت و خانه‌ها ویرانی‌ها را یکی پس از دیگری پشت سر گذاشتند. در ماه رمضان سال ۲۰۲۲ میلادی نیز انفجاری هنگام برگزاری نماز جمعه در مسجدی در این ساحه، جان شماری از نمازگزاران را گرفت؛ رویدادی تلخ که خاطره آن همچنان در ذهن باشندگان این محله باقی مانده است.
علاءالدین، از ده‌مراد قدیمی تا محله امروز، داستانی کوچک از تاریخ کابل را روایت می‌کند؛ دهی که به شهر تبدیل شد، باغ‌هایی که جای خود را به خانه‌ها دادند و مردمی که با وجود دشواری‌ها در این‌جا ماندند و زندگی را از نو ساختند. شاید بسیاری از دیوارهای گلی و باغ‌های قدیمی دیگر وجود نداشته باشند، اما نام علاءالدین، همچون نام چهاردهی، هنوز زنده است؛ در سه‌راه، در مسجد و مکتب و در زبان مردمی که این محله را خانه خود می‌دانند.
دیدگاهتان را بنویسید