اربعین؛ ظرفیتی جهانی برای همگرایی اسلامی و مقابله با افراطگرایی
اربعین حسینی امروز تنها یک مناسبت مذهبی یا آیین سوگواری نیست، بلکه به یکی از بزرگترین گردهماییهای مردمی جهان تبدیل شده است؛ رویدادی که هر سال میلیونها نفر از ملیتها، زبانها، مذاهب و فرهنگهای مختلف را در شهر کربلا گرد هم میآورد.
این اجتماع عظیم، فراتر از یک مراسم دینی، حامل پیامهایی است که میتواند در جهان امروز، بهویژه در منطقه غرب آسیا، نقش مهمی در تقویت همگرایی، کاهش شکافهای مذهبی و مقابله با افراطگرایی ایفا کند.
یکی از مهمترین ویژگیهای اربعین، حضور انسانهایی از کشورهای گوناگون در کنار یکدیگر است.
زائرانی از افغانستان، ایران، عراق، پاکستان، لبنان، هند، کشورهای حوزه خلیج فارس، اروپا، آفریقا و حتی آمریکای لاتین، با وجود تفاوتهای فرهنگی، زبانی و قومی، در یک مسیر مشترک حرکت میکنند.
این همزیستی مسالمتآمیز نشان میدهد که باورهای دینی میتوانند بهجای ایجاد فاصله، زمینهساز گفتوگو، احترام متقابل و همکاری میان ملتها باشند.
در جهانی که افراطگرایی، خشونت و نفرتپراکنی همچنان از چالشهای جدی بسیاری از جوامع به شمار میرود، اربعین تصویری متفاوت ارائه میکند.
در این اجتماع، میلیونها نفر بدون تبعیض نژادی، قومی یا ملی از خدمات رایگان موکبها بهرهمند میشوند.
هزاران داوطلب، بدون چشمداشت مالی، غذای گرم، آب، محل استراحت، خدمات درمانی و امکانات رفاهی را در اختیار زائران قرار میدهند.
این فرهنگ خدمترسانی داوطلبانه، روحیه ایثار و از خودگذشتگی را تقویت میکند و در نقطه مقابل فرهنگ خشونت، انحصارطلبی و افراط قرار میگیرد.
پیام اصلی قیام امام حسین (ع) نیز با همین ارزشها پیوند خورده است. عدالتخواهی، کرامت انسانی، مبارزه با ظلم، مسئولیتپذیری اجتماعی و دفاع از ارزشهای اخلاقی، مفاهیمی هستند که میتوانند زبان مشترک میان پیروان مذاهب و حتی ادیان مختلف باشند.
هنگامی که این مفاهیم در قالب رفتارهای عملی مانند همکاری، خدمت به دیگران و احترام متقابل تجلی پیدا میکنند، زمینه برای کاهش سوءتفاهمها و تقویت همزیستی فراهم میشود.
اربعین همچنین فرصتی برای گفتوگوی فرهنگی میان ملتهاست.
حضور میلیونها زائر از کشورهای مختلف، زمینه آشنایی با فرهنگها، آداب و رسوم و شیوههای زندگی متفاوت را ایجاد میکند.
این تعامل مستقیم، بسیاری از پیشداوریها را از بین میبرد و شناخت متقابل را افزایش میدهد. تجربه نشان داده است که هر اندازه ارتباط میان ملتها بیشتر شود، زمینه برای گسترش افراطگرایی و نفرتپراکنی کمتر خواهد شد.
از سوی دیگر، افراطگرایی معمولاً در فضایی رشد میکند که انزوا، جهل، نفرت و بیاعتمادی بر روابط اجتماعی حاکم باشد. اربعین با ایجاد فضایی مبتنی بر همدلی، مشارکت و همکاری، این چرخه را تضعیف میکند.
در این مراسم، افراد نه بر اساس ملیت، قومیت یا موقعیت اقتصادی، بلکه بر پایه انسانیت و باورهای مشترک مورد احترام قرار میگیرند. همین ویژگی، ظرفیت بزرگی برای ترویج فرهنگ صلح و همزیستی ایجاد کرده است
رسانهها نیز در این میان مسئولیت مهمی بر عهده دارند.
اگر اربعین تنها بهعنوان یک مراسم مذهبی پوشش داده شود، بخش مهمی از ظرفیتهای اجتماعی و فرهنگی آن نادیده گرفته خواهد شد.
رسانهها میتوانند با روایت جلوههای همزیستی، همکاری، خدمترسانی داوطلبانه و حضور مسالمتآمیز ملتهای مختلف، تصویری واقعی از این اجتماع جهانی ارائه دهند و پیام آن را به مخاطبان منتقل کنند
اربعین را میتوان مدرسهای برای تمرین همزیستی، ایثار و مسئولیتپذیری اجتماعی دانست. اجتماع میلیونها انسان با فرهنگها و ملیتهای مختلف که در کنار یکدیگر با احترام، نظم و همکاری زندگی میکنند، نشان میدهد که وحدت و همدلی نه یک آرمان دور از دسترس، بلکه تجربهای عملی و قابل تحقق است
دیدگاهتان را بنویسید